Урматтуу министрдин орун басары Турсункулов мырза,

урматтуу мартабалуулар, кадырлуу коноктор!

Германиянын бириккен күнүнө арналган салтанатка кош келиңиздер!

1990-жылдын 3-октябры Германиянын тарыхындагы маанилүү бурулуш учур, дал ушул күнү Чыгышта да, Батышта да жашаган көптөгөн немистердин кыялы орундалды: 41 жылга созулган бөлүнүүдөн кийин, тынчтык жолу менен өткөн революциядан жана Берлин дубалынын кулашынан кийин алар кайрадан бир мамлекет болуп биригүүгө мүмкүнчүлүк алышты.

Ошол күнү күчүнө кирген „Биригүү келишиминин“ башында эле, Германиянын кайрадан биригишине чечүүчү салым кошкон адамдарга өзгөчө баа берилет. Анда мындай деп айтылат: „эркиндиктин жеңишине тынчтык жолу менен жол ачкан адамдарга терең ыраазычылык жана урматтоо менен“. Германиянын биримдиги ГДР жарандарынын нааразылык акцияларынын натыйжасында жаралган. Алар коомдук жана саясий басымга баш ийип жашоонун ордуна эркин жашоону каалашкан, өз көз караштарын өз алдынча калыптандырууну, даяр түрдө таңууланган нерселерди жөн гана жаттап албоону каалашкан. Алар өз ишенимдерин ачык билдирип, аларды коргой алуу мүмкүнчүлүгүнө ээ болууну каалашкан — демократиялык шайлоолорго катышуу, жарандык демилгелерди көрсөтүү, цензурага карабай эркин чыгармачылык менен алектенүүнү эңсешкен.

Германиянын бөлүнүшүн таасирлерин бир күндө эле жоюу мүмкүн болбогону жана ошол тарыхый өзгөрүүлөрдүн кесепеттери бүгүнкү күнгө чейин кандайдыр бир деңгээлде сезилип жатканы бизге төмөнкүлөрдү эске салат: эркин жана демократиялык коомдо тынчтыкта жанаша жашоо туруктуу күч-аракетти талап кылат. Демократияны жана эркиндикти сактоо жана коргоо зарыл.

90чу-жылдардын башы Кыргызстан үчүн да жаңы мүмкүнчүлүктөрдүн, ошол эле учурда олуттуу өзгөрүүлөрдүн мезгили болду. Сиздердин өлкөңүздөр мындан туура бир мурун эгемендүүлүктүн 35 жылдыгын белгиледи. Ушул мүмкүнчүлүктөн пайдаланып, сиздерди чын жүрөктөн куттуктайм!

Германия эгемендүүлүктүн алгачкы жылдарынан бери сиздердин өлкөңүздөрдү колдоп, ар дайым жанында болуп келет. Акыркы 30 жылдан ашуун убакыттан бери өнүктүрүү жаатындагы эки тараптуу кызматташтыктын алкагында GIZ жана KfW – элдер, ишканалар, мамлекеттик жана коомдук институттар үчүн конкреттүү натыйжаларды камсыз кылган долбоорлорду колдоп келишет. Ошол эле учурда Германия Кыргызстанды реформалар жана өнүгүү жолунда коштоп келет — энергетика тармагынан, туруктуу кошумча наркты түзүүдөн жана жашыл экономиканы өнүктүрүүдөн тартып, Борбордук Азиядагы чек ара аралык соодага, анын ичинде Транскаспий транспорт коридорунун алкагындагы соодага көмөк көрсөтүүгө чейин; ошондой эле суу ресурстары, климат жана айлана-чөйрө, билим берүү жана кесиптик багыт берүү жаатындагы аймактык чакырыктарды жеңүү боюнча чечимдерди издөөдө жана саламаттык сактоо системасын жакшыртууда колдоо көрсөтүп келет.

Көп жылдардан бери жүргүзүлүп келе жаткан биргелешкен ишибиздин натыйжаларын дагы даана көрсөтүп, бул кызматташтыктын көп түрдүүлүгүн чагылдыруу максатында, ноябрь айында Бишкек жана Ош шаарларында GIZдин фотокөргөзмөсү өтөт. Анда Германия менен Кыргызстандын өнүктүрүү жаатындагы кызматташтыгынын натыйжаларын баяндаган сүрөттөр көрсөтүлөт.

Мындан бир нече күн мурун Кыргызстан, Казакстан, Тажикстан жана Өзбекстан боюнча иш алып бара турган Германиянын академиялык алмашуу кызматынын (DAAD) аймактык өкүлчүлүгүн ачтык. Бул илим жана жогорку билим берүү тармагында ондогон жылдардан бери уланып келе жаткан өз ара кызматташтыкты мындан ары да өнүктүрүүгө жана тереңдетүүгө мүмкүнчүлүк берет. Мындан тышкары, быйыл дагы француз өнөктөштөрүбүз менен биргеликте Герман-француз маданият институтун расмий түрдө ачабыз деп үмүттөнөбүз. Ар түрдүү жана мазмундуу программасы менен ал буга чейин эле өлкөнүн маданий турмушунда өзгөчө ордун ээлеп калды.

Чет өлкөлөрдөгү мектептер боюнча Борбордук башкармалык, DVV International уюмунун аймактык бюросу, саясий фонддор, „kulturweit“ жана „weltwärts“ программаларынын алкагында иш алып барган жаш ыктыярчылар, Senior Expert Service программасы аркылуу Кыргызстанга келип жаткан тажрыйбалуу адистер, Германия-Кыргызстан ишкердик кеңешинин мүчөлөрү — алардын бардыгы биздин мамилелерибиздин жигердүү, мазмундуу болушуна жана мындан ары да өнүгүшүнө өз салымдарын кошуп келишет. Ушул мүмкүнчүлүктөн пайдаланып, алардын бардыгына, ошондой эле биздин кыргызстандык өнөктөштөрүбүзгө — мамлекеттик мекемелердин өкүлдөрүнө, бизнес чөйрөсүнүн өкүлдөрүнө жана, албетте, жарандык коомго — чын жүрөктөн ыраазычылык билдиргим келет!

Ошол эле учурда биздин мамилелерибизди Германия менен Кыргызстандын ортосундагы кызматташтык менен гана чектелген алкакта карабайбыз. Бир жагынан, бул „Team Europe“ ыкмасынын алкагындагы жалпы ишибиз. Экинчи жагынан, бул — Борбордук Азиянын стратегиялык мааниси жана аймактагы өлкөлөр менен „Борбордук Азия 5+1“ форматынын алкагындагы кызматташтыгыбыз. Дал ушул себептен улам, Германиянын Борбордук Азиядагы жигердүү ролун биздин континент менен аймактын ортосундагы саясий, экономикалык жана инфраструктуралык байланыштарды мындан ары да бекемдөөгө багытталган европалык стратегиянын ажырагыс бөлүгү катары карайбыз.

Мындай кеңири мамиленин маанилүү символу катары февраль айында Берлинде өткөн „Борбордук Азия 5+1“ форматындагы тышкы иштер министрлеринин жолугушуусун белгилөөгө болот. Ага Европа Биримдигинин Борбордук Азия боюнча атайын өкүлү да катышкан.

Урматтуу айымдар жана мырзалар!

Германия кайра бириккенден 41 жыл өткөндөн кийин, биз, немистер, Экинчи дүйнөлүк согушта жеңишке жеткен мамлекеттердин биздин өлкөгө көрсөткөн ишенимин ыраазычылык менен эскеребиз. Алар Экинчи дүйнөлүк согуштун үрөй учурган окуяларына карабастан, кайра бириккен Германия эл аралык укукка, укуктук мамлекеттин принциптерине жана адамдын кадыр-баркынын кол тийгис экендигине негизделген эл аралык тартипти түзүүгө өз салымын кошо алат деп ишенишкен. Дал ушул жалпы эрежелерге негизделген эл аралык тартипке болгон ишеним „2+4“ келишиминин түзүлүшүнө негиз болуп, ошону менен Германиянын кайрадан биригишине жол ачкан.

Бүгүнкү күндө биз эрежелерге негизделген эл аралык тартиптин канчалык сезимтал экенин жана биздин эркин демократиябызга, жалпы баалуулуктарыбызга, ошондой эле коопсуздугубузга ички да, тышкы да факторлор тарабынан канчалык оңой кысым көрсөтүлүшү мүмкүн экенин көрүп жатабыз. Биз өткөн ондогон жылдардагы, көптөгөн калыптанып калган түшүнүктөр кайрадан суроо алдында турган өзгөрүүлөрдүн доорунда жашап жатабыз. Орусиянын Украинага каршы жүргүзүп жаткан агрессиялык согушу Европадагы тынчтык тартибинин пайдубалын солкулдатып, бешинчи жылга кирди. Аймактык кризистер, согуштар, климаттын өзгөрүшүнүн кесепеттери, критикалык көз карандылыктар шартындагы экономика жана соода мамилелери — мунун баары бүткүл дүйнө үчүн олуттуу чакырыктарды жаратууда.

Учурдагы чакырыктарга ишенимди жана көп тараптуу, эл аралык кызматташтыкты бекемдөө аркылуу гана натыйжалуу жооп бере алабыз. Урматтуу тышкы иштер министринин орун басары, Кыргызстандын Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешинин 2027–2028-жылдардагы мүчөлүгүнө ийгиликтүү талапкерлигин коюшу менен сиздердин өлкө БУУнун Уставынын принциптерин колдой турганын жана жалпы кабыл алынган эрежелерди сактоо үчүн өз салымын кошууга даяр экенин көрсөттү. Биз, Нью-Йорктогу жана Берлиндеги кесиптештерибиз сыяктуу эле, сиздер менен мындан ары да тыгыз кызматташууга ишенебиз!

Дал ушул „кызматташуу“ деген сөздү бүгүнкү салтанаттын негизги маанисин чагылдырган сөз катары белгилеп кетким келет. Сиздердин бардыгыңыздар бул жерге баарлашууну жана пикир алмашуу мүмкүнчүлүгүн баалаганыңыздар үчүн чогулдуңуздар — биз менен гана эмес, бири-бириңиздер менен да.

Ушул маанайда, баарыбызга жана сиздерге өлкөлөрүбүздүн ортосундагы биримдиктин жана достуктун атмосферасында жагымдуу кеч каалайм!

Чоң рахмат!

********************************************************************************

Уважаемый господин заместитель министра Турсункулов,

Ваши Превосходительства, дорогие гости!

Добро пожаловать на празднование Дня германского единства!

3 октября 1990 года стал важнейшим поворотным моментом в истории Германии — днём, когда для многих немцев на Востоке и на Западе сбылась их мечта: после 41 года разделения, после мирной революции и падения Берлинской стены они обрели шанс вновь объединиться и снова стать единой страной.

В самых первых строках Договора об объединении, вступившего в силу в этот день, говорится о тех, кто внёс решающий вклад в воссоединение нашей страны. Там сказано: „с благодарностью и глубоким уважением к тем, кто мирным путём помог восторжествовать свободе“. Германское единство стало результатом протестов граждан ГДР, которые хотели жить свободно, а не в социальном и политическом подчинении, хотели самостоятельно формировать свои взгляды, а не просто заучивать предписанное, хотели иметь возможность открыто выражать и отстаивать свои убеждения — участвовать в демократических выборах, проявлять гражданскую инициативу, свободно заниматься творчеством, не оглядываясь на цензуру.

Тот факт, что преодоление разделения Германии не могло произойти в одночасье и что последствия тех исторических перемен отчасти ощущаются до сих пор, напоминает нам: мирное сосуществование в свободном и демократическом обществе требует постоянных усилий. Демократию и свободу необходимо беречь и защищать.

(На кыргызском языке): Для Кыргызстана начало 90-х годов также стало временем новых возможностей, но одновременно и глубоких перемен. Ровно месяц назад ваша страна отметила 35-летие своей независимости. Позвольте сердечно поздравить вас! (конец на кыргызском языке)

С первых лет независимости Германия поддерживает вашу страну. На протяжении более 30 лет в рамках двустороннего сотрудничества в области развития GIZ и KfW поддерживают проекты, которые приносят конкретные результаты для людей, предприятий и государственных и общественных институтов. Одновременно Германия сопровождает Кыргызстан на пути реформ и развития — от энергетики, устойчивого создания добавленной стоимости и развития зелёной экономики, содействия трансграничной торговле в Центральной Азии, в том числе в рамках Транскаспийского транспортного коридора – до поиска решений для преодоления региональных вызовов в сфере водных ресурсов, климата и окружающей среды, образования и профессиональной ориентации, а также улучшения системы здравоохранения.

Чтобы сделать результаты нашей многолетней совместной работы более наглядными и показать всё многообразие этого сотрудничества, в ноябре в Бишкеке и Оше пройдёт фотовыставка GIZ, на которой будут представлены фотографии, рассказывающие о результатах германо-кыргызского сотрудничества в области развития.

Всего несколько дней назад мы открыли региональное представительство Германской службы академических обменов (DAAD), которое будет отвечать за Кыргызстан, Казахстан, Таджикистан и Узбекистан. Это позволит нам дальше развивать взаимодействие в сфере науки и высшего образования, которое существует уже не одно десятилетие. Кроме того, мы надеемся уже в этом году официально открыть совместно с нашими французскими партнёрами Германо-французский культурный институт. Благодаря своей насыщенной программе он уже успел стать заметной частью культурной жизни страны.

Центральное управление школ за рубежом, региональное бюро DVV International, политические фонды, молодые волонтеры программ „kulturweit“ и „weltwärts“, опытные специалисты, приезжающие в Кыргызстан в рамках Senior Expert Service, члены Германо-кыргызского делового совета — все они вносят свой вклад в то, чтобы наши отношения оставались активными, содержательными и продолжали развиваться. Хотела бы выразить искреннюю благодарность всем им, а также нашим кыргызским партнёрам: представителям государственных учреждений, деловых кругов и, конечно же, гражданского общества!

При этом наши отношения мы рассматриваем в более широком контексте, чем просто германо-кыргызское сотрудничество. С одной стороны, это наша общая работа в рамках европейского подхода „Team Europe“, а с другой — стратегическое значение Центральной Азии и наше сотрудничество со странами региона в формате „Центральная Азия 5+1“. Именно поэтому активную роль Германии в Центральной Азии мы рассматриваем как неотъемлемую часть европейской стратегии, направленной на дальнейшее укрепление политических, экономических и инфраструктурных связей с нашим континентом.

Важным символом такого широкого подхода стала встреча министров иностранных дел в формате „Центральная Азия 5 +1“, которая состоялась в феврале в Берлине при участии Специального представителя Европейского союза по Центральной Азии.

Дамы и господа!

Спустя 41 год после воссоединения Германии мы, немцы, с благодарностью вспоминаем о доверии, которое государства-победители во Второй мировой войне оказали нашей стране. Они поверили, что воссоединённая Германия, несмотря на ужасы Второй мировой войны, способна внести свой вклад в построение международного порядка, основанного на международном праве, принципах правового государства и неприкосновенности человеческого достоинства. Именно это доверие к международному порядку, основанному на общих правилах, стало важнейшей основой для заключения Договора „2+4“ и тем самым открыло путь к воссоединению Германии.

Сегодня мы становимся свидетелями того, насколько хрупким может оказаться международный порядок, основанный на общих правилах, и насколько легко могут оказаться под давлением — как изнутри, так и извне — наши демократические свободы, наши общие ценности и наша безопасность. Мы живём в эпоху перемен — время, когда многие представления, которые десятилетиями казались незыблемыми, подвергаются сомнению. Российская агрессивная война против Украины, глубоко потрясшая основы европейского мирного порядка, продолжается уже пятый год. Региональные кризисы и войны, последствия изменения климата, а также экономические и торговые отношения в условиях критической взаимозависимости — всё это является серьёзным вызовом для всего мира.

Мы можем отвечать на современные вызовы только посредством укрепления доверия и международного и многостороннего сотрудничества. Уважаемый господин Заместитель министра иностранных дел, успешно выдвинув свою кандидатуру для работы в Совете Безопасности ООН на период 2027–2028 годов, Кыргызстан продемонстрировал свою приверженность принципам Устава ООН и готовность выступать за соблюдение общих международных правил. Мы, как и наши коллеги в Нью-Йорке и Берлине, рассчитываем на тесное взаимодействие!

И именно слово „взаимодействие“ я хотела бы сделать ключевым для сегодняшнего приёма. Все вы собрались здесь, потому что цените общение и возможность обмениваться мнениями — с нами, но также и друг с другом.

Итак, желаю всем нам и вам прекрасного вечера — в атмосфере единства и дружбы между нашими странами!

Большое спасибо!

****************************************************************************************

Dear Deputy Minister Tursunkulov,
Excellencies, distinguished guests!

A warm welcome to the celebrations marking Germany’s reunification!

October 3^rd, 1990, marks a significant turning point in German history, when a dream came true for many Germans in both East and West: after 41 years of division, following a peaceful revolution and the fall of the Wall, they were given the chance to come together as one country once more.

The Unification Treaty, which entered into force on this day, pays tribute right at the beginning to those who made a vital contribution to our reunification. It states: “In grateful respect to those who peacefully helped freedom prevail.” German reunification emerged from the uprising of people in the GDR who wanted freedom rather than social and political paternalism, who wanted to form their own opinions rather than learn them by heart, and who also wanted to stand up for their convictions – in democratic elections, through civic engagement, or in artistic creation free from censorship.

The fact that the division of Germany could not be overcome overnight, and that some of these upheavals continue to this day, shows us that living together in a democratic, free country requires constant effort. Democracy and freedom demand to be protected and defended.

(In Kyrgyz): For Kyrgyzstan, too, the early 1990s were a time of new opportunities, but also of upheaval – almost exactly a month ago, your country celebrated the 35th anniversary of its independence. I would like to take this opportunity to offer my warmest congratulations! (End of Kyrgyz)

Germany has stood by your country ever since independence. As part of bilateral development cooperation, GIZ and KfW have, over the past 30-plus years, supported tangible improvements for people, businesses and institutions, whilst at the same time supporting Kyrgyzstan in its own reform and development processes – from the energy sector to sustainable value creation and the green economy, from facilitating cross-border trade in Central Asia – notably the Trans-Caspian Transport Corridor – to solutions for regional challenges in the areas of water, climate and the environment, in education and career guidance, right through to improvements in healthcare provision.

To make our long-standing joint commitment visible and tangible to you, too, a GIZ photo exhibition will showcase the achievements and diversity of German-Kyrgyz development cooperation through images in Bishkek and Osh in November of this year.

A few days ago, we opened the DAAD’s regional office, which covers Kyrgyzstan, Kazakhstan, Tajikistan and Uzbekistan, with a view to further deepening the already long-standing exchange in science and higher education. Furthermore, we hope to officially open the Franco-German Cultural Institute with our French partners before the end of this year; through its programmatic work, the institute has already established itself within the local cultural landscape.

The Central Agency for German Schools Abroad, the regional office of DVV International, the political foundations, young volunteers in the ‘kulturweit’ and ‘weltwärts’ programmes, experienced experts who come to Kyrgyzstan for a period through the Senior Expert Service, and the members of the German-Kyrgyz Business Council – they all play a part in keeping our relations active and shaping them! My thanks go to all of them, as well as to our Kyrgyz partners in government institutions, the business sector and, of course, civil society!

We think of our relations in broader terms than simply German-Kyrgyz: on the one hand, we are guided by the concept of European cooperation as ‘Team Europe’, and on the other, by the view of the countries of Central Asia as a strategic region within the framework of the CA5+1 partnership. We therefore see Germany’s engagement in Central Asia as part of an overarching European strategy with the shared aim of strengthening the region’s political, economic and infrastructural ties with our continent.

Symbolic of this broad approach is the meeting of foreign ministers in the CA5+1 format held in Berlin in February, which was also attended by the EU Special Representative for Central Asia.

Ladies and gentlemen,

41 years after reunification, we Germans are grateful that the victorious powers had confidence that a reunified Germany – despite the horrors of the Second World War – could make its contribution to an international order based on international law, the rule of law and the protection of inalienable human dignity. It was this trust in the rules-based order that ultimately paved the way for German reunification through the 2+4 Treaty.

We are currently witnessing just how fragile the rules-based order is, and how easily our liberal democracy, our shared values, and indeed our security can come under pressure, both from within and from without. We are living in a time of upheaval, in which the supposed certainties of past decades are being called into question. Russia’s war of aggression against Ukraine, which has shaken the very foundations of the European peace order, is now entering its fifth year. Regional crises, wars, the consequences of climate change, as well as the economy and trade in times of critical interdependencies present challenges to us worldwide.

We can only meet the current challenges by strengthening trust and cooperation at both the multilateral and international levels. Dear Deputy Foreign Minister, with its successful candidacy for the UN Security Council for the 2027–28 term, Kyrgyzstan has demonstrated that your country stands by the principles of the UN Charter and is committed to upholding common rules. We, along with our colleagues in New York and Berlin, look forward to close dialogue!

And ‘dialogue’ is also the word I would like to use to describe the theme of today’s reception: you have all come here because you value dialogue – with us, but also amongst yourselves. With this in mind, I wish us all a wonderful evening in the spirit of unity and friendship between our countries!

Thank you very much!